Gedragsverandering in mobiliteit

Mobiliteitsgedrag
in beweging

Mensen reizen niet vanzelf anders omdat er een fietspad, deelauto of mobiliteitshub bijkomt. Daar is meer voor nodig. Ik help overheden, werkgevers en ontwikkelaars om mobiliteitsplannen te vertalen naar ander reisgedrag. Van ontwerp tot resultaat.

Reiziger loopt met telefoon door de poortjes van een station
Menno van der Linden, mobiliteitsadviseur en gedragsdeskundige
Over mij

Menno van der Linden

Als neuropsycholoog probeer ik het gedrag van mensen te begrijpen. Sinds 2018 doe ik dat in de wereld van mobiliteit. Waarom verplaatsen mensen zich zoals ze doen? En hoe zorgen we dat iedereen zich prettig kan blijven verplaatsen, in een samenleving die steeds drukker wordt?

“Wat ik zo leuk vind aan dit vak? Dat je aan zoveel knoppen kunt draaien. Van het ontwerp van een nieuwe wijk tot een gesprek met bewoners over hun dagelijkse reis. Van een bestuurlijk besluit tot een idee dat echt op straat komt.”

  • NeuropsycholoogMSc Klinische en Cognitieve Neuropsychologie, Vrije Universiteit Amsterdam
  • 9 jaar ervaring in mobiliteitDeelmobiliteit, Mobility as a Service en gedragsverandering
  • Eigenaar GedragsbewegingSinds 2021 zelfstandig strategisch adviseur en gedragsdeskundige
Opdrachtgevers en partners
  • Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen
  • Goedopweg
  • Gemeente Utrecht
  • Gemeente Amsterdam
  • Gemeente Apeldoorn
  • Gemeente Nijmegen
  • AM ontwikkelaars
  • Máxima MC
  • Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat
  • ANWB
  • Saxion Hogeschool
  • Zuidas
  • Metropoolregio Amsterdam
  • Groot Schiphol Bereikbaar
  • Zuidoost Bereikbaar
  • Gemeente Den Haag
  • Bereikbaar Haaglanden
  • Synchroon
  • Waterschap De Dommel
  • Levvel
  • Bouwend Nederland
Aanpak

Een goed mobiliteitsplan verandert nog geen gedrag

Mobiliteitsprojecten draaien vaak om infrastructuur, voertuigen en techniek. Of mensen die nieuwe mogelijkheden ook echt gaan gebruiken, blijft vaak onderbelicht. Dat is een gedragsvraag, en daar ligt mijn passie.

Het meeste reisgedrag is gewoonte. Daarom kijk ik niet alleen naar wat mensen willen, maar ook naar wat hun omgeving, de beschikbare alternatieven en het beleid mogelijk maken. Pas als dat samenkomt, wordt ander reisgedrag aantrekkelijk en vanzelfsprekend.

De reiziger

Wie wil je bereiken en wat drijft hen? Gewoontes, voorkeuren, grenzen en de momenten waarop ze openstaan voor iets nieuws.

De omgeving

Afstanden, routes en de inrichting van straat en gebied. Is de gewenste keuze ook de logische keuze?

Voorzieningen

Fiets, ov, deelmobiliteit en hubs. Zijn ze er, zijn ze zichtbaar en weten mensen hoe ze werken?

Beleid

Parkeren, prijzen, budgetten en regels. Werken ze mee aan het doel, of juist ertegen in?

Gedrag in de praktijk

Hoe krijg je mensen in beweging?

Hoe krijg je bewoners uit de auto?

Haak aan op momenten dat er toch iets verandert.

Rond de herinrichting van de Jutfaseweg en de Amsterdamsestraatweg in Utrecht benaderden we ruim 10.000 huishoudens. Met een probeertegoed voor deelmobiliteit, een e-bike-probeerpool en een mobiele fietsenmaker.

800 bewoners probeerden deelmobiliteit, 104 reden een e-bike op proef en 130 fietsen werden ter plekke gerepareerd.

Hoe laat je werknemers anders reizen?

Laat ze ervaren wat er kan.

Op de Zuidas kregen werknemers een mobiliteitsbudget tot €1.000 om alle vervoersopties uit te proberen. Ondertussen haalden we hun wensen en drempels op.

Hun ervaringen vormden de basis voor de uitvraag van een MaaS-dienst voor het hele gebied.

Hoe stuur je bezoekers?

Help ze naar de slimste plek, nog voor ze vertrekken.

Rond Johan Cruijff ArenA, Ziggo Dome en AFAS Live ontwierpen we gedragsinterventies om evenementbezoekers beter te spreiden over de parkeerlocaties in Amsterdam-Zuidoost.

Hoe bouw je met minder parkeerplekken?

Zorg dat goede alternatieven er vanaf dag één zijn.

Op het terrein van Máxima MC in Eindhoven komen duizenden woningen naast het ziekenhuis. Ik onderbouw richting de gemeente hoe deelauto’s en een mobiliteitshub een deel van de parkeerplekken kunnen vervangen, zodat er meer ruimte overblijft voor wonen en groen.

Van A tot Z

Van ontwerp tot resultaat

Met gedrag als rode draad breng ik onderwerpen, opdrachtgevers en stakeholders bij elkaar. Je kunt me inzetten voor het hele traject of voor één fase: voor strategisch advies, als projectleider of voor een gerichte gedragsaanpak. Een project is pas geslaagd als reizigers er iets van merken.

  1. 1

    Analyse

    Gedragsdeskundige · onderzoek

    Wat drijft het gedrag van deze doelgroep, in deze omgeving?

    Zoals mijn adviesrapport ‘Verbieden, verplichten of verleiden?’ voor het Rijk.

  2. 2

    Ontwerp en draagvlak

    Adviseur · stakeholdermanager · beleid en strategie

    Interventies en een plan, gemaakt met de partijen die het moeten uitvoeren en betalen, ambtelijk én bestuurlijk.

    Zoals één regionaal deelfietssysteem met zeventien gemeenten.

  3. 3

    Realisatie

    Projectleider · kwartiermaker · operationeel

    De interventies echt in de praktijk brengen, samen met aanbieders, werkgevers, ontwikkelaars en bewoners.

    Zoals de MaaS-dienst met probeertegoed in Amersfoort.

  4. 4

    Resultaat

    Monitoring · onderzoek

    Ik zorg er altijd voor dat het effect van een interventie te monitoren is. Zo weet je wat het oplevert en kun je bijsturen waar nodig.

    Zoals de voor- en nametingen van het probeertegoed deelmobiliteit in Utrecht.

Portfolio

Opdrachten

Per opdracht de vraag, wat ik deed en wat het opleverde. Klik een opdracht open voor de toelichting.

Groene Metropoolregio Arnhem-NijmegenAanjager en kwartiermaker deelmobiliteitGroene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen · 2026 – heden+
Opgave
Zeventien gemeenten en de provincie Gelderland willen één regionaal systeem voor deelfietsen en andere deeltweewielers. Niemand is verplicht mee te doen, dus draagvlak moet verdiend worden.
Aanpak
Als kwartiermaker breng ik partijen bij elkaar: ik maak per gemeente de meerwaarde inzichtelijk, organiseer ambtelijk en bestuurlijk draagvlak en haal eigenaarschap en financieel commitment op. Met aparte sporen voor juridische en financiële haalbaarheid en voor werkgevers.
Voortgang
Lopend. De gezamenlijke uitvraag wordt voorbereid.
EmpactionAdviseur mobiliteit en gebiedsontwikkelingEmpaction Mobility · AM, Máxima MC, gemeente Nijmegen · 2025 – heden+
Opgave
In gebiedsontwikkeling bepaalt parkeren vaak hoeveel ruimte er overblijft voor woningen, groen en voorzieningen. Minder parkeerplekken kan alleen als er goede alternatieven zijn die mensen ook echt gebruiken.
Aanpak
Parkeerbalansen onderbouwen richting gemeenten, adviseren over lagere parkeernormen, mobiliteitshubs en deelmobiliteit, en de belangen van gemeente, ontwikkelaar en aanbieder bij elkaar brengen.
Projecten
Rijnhaven Rotterdam (AM), Máxima MC Eindhoven en een verkenning naar een mobiliteitsbedrijf voor de gemeente Nijmegen, met governancevormen van faciliteren tot zelf exploiteren.
GoedopwegProjectmanager MaaS en DeelmobiliteitGoedopweg, regio Utrecht · 2024 – 2026+
Opgave
Provincie en gemeente Utrecht, Rijkswaterstaat en het ministerie van IenW werken in Goedopweg samen aan een bereikbare, duurzame regio. Deelmobiliteit en MaaS moeten daar een echte rol in krijgen.
Aanpak
Ik trok de programmalijnen Bewonersbenadering en MaaS & Deelmobiliteit en beheerde de raamovereenkomst MaaS Living Lab, waarin overheden en marktpartijen samen nieuwe toepassingen uitproberen.
Resultaat
Use cases met een maatschappelijk doel: stimuleringstegoeden voor deelmobiliteit, parkeren op afstand voor bewoners, P+R gecombineerd met deelmobiliteit als natransport, en een project voor inclusieve deelmobiliteit met gemeenten en woningcorporaties.
Gemeente UtrechtProjectmanager MobiliteitsmanagementGemeente Utrecht · 2023 – 2026+
Opgave
Utrecht groeit en de ruimte is beperkt. De gemeente wil dat inwoners vaker lopen, fietsen, het ov of deelmobiliteit nemen, of buiten de spits reizen.
Aanpak
Een gemeentebrede gedragsaanpak die aanhaakt op verandermomenten: de invoering van betaald parkeren in bestaande wijken en grote herinrichtingen van de straat. Op zo’n moment staan mensen het meest open voor een andere keuze.
Resultaat
De Leidraad Mobiliteitsmanagement, met doelgroepen per levensfase en een menukaart van 34 interventies. Toegepast rond de herinrichtingen in de Rivierenwijk en aan de Amsterdamsestraatweg: ruim 10.000 huishoudens benaderd, 800 deelnemers aan het probeertegoed deelmobiliteit.
Gemeente ApeldoornProjectleider Actieplan DeelmobiliteitGemeente Apeldoorn · 2023 – 2024+
Opgave
De mobiliteitsbehoefte groeit en de gemeente wil een autoluwe binnenstad. Deelmobiliteit moet daarvoor een volwaardig alternatief voor de eigen auto worden.
Aanpak
Samen met Empaction het beleid voor deelmobiliteit opgesteld: welke vormen passen bij Apeldoorn, waar en voor wie, en hoe ze aansluiten op bestaand beleid.
Resultaat
Een strategisch kader om deelmobiliteit in toekomstig beleid in te bedden.
Gemeente AmsterdamStakeholder- en projectleider DeelmobiliteitGemeente Amsterdam · 2022+
Opgave
Zo’n 1.400 deelauto’s met een vaste standplaats moesten voldoen aan de eis ‘Uitstootvrij in 2025’. Tegelijk wil de stad meer autodelen en minder ruimte voor geparkeerde auto’s.
Aanpak
Een transitieplan voor elektrificatie inclusief laadinfrastructuur, onderzoek naar het laadgedrag van deelauto’s en particuliere elektrische auto’s, en onderzoek naar hoeveel ruimte deelauto’s besparen. Daarnaast autodelen gestimuleerd tussen buren, in VvE’s, coöperaties en via woningcorporaties.
Innovatie
Experimenten met deelauto’s in openbare parkeergarages, als oplossing voor nieuwe stadsdelen met weinig parkeerruimte op straat.
Ministerie van Infrastructuur en WaterstaatGedragsexpert MaaSMinisterie van Infrastructuur en Waterstaat · 2020 – 2021+
Opgave
Welke maatregelen kan de overheid inzetten om reisgedrag te sturen, en wat werkt daarvan echt?
Aanpak
Onderzoek naar hoe reisgedrag tot stand komt en welke factoren je kunt beïnvloeden. Met het ministerie van BZK en het Behavioural Insights Team gedragsinterventies ontworpen voor ruim 100.000 rijksambtenaren, te toetsen met gerandomiseerde experimenten, als voorbereiding op een rijksbrede mobiliteitsoplossing.
Resultaat
Het advies ‘Verbieden, verplichten of verleiden?’, gepubliceerd door de Rijksoverheid, met maatregelen voor lokale en landelijke overheden.
&MorgenAdviseur mobiliteit en gedragsexpertSyndesmo en &Morgen · ANWB, Saxion · 2020 – 2021+
Opgave
Werkgevers willen een mobiliteitsbeleid dat toekomstbestendig is en werknemers ook echt anders laat reizen, niet alleen op papier.
Aanpak
Een analyse van omgeving, beleid, voorzieningen en werknemers, en op basis daarvan beleid ontworpen en ingevoerd. Daarnaast meegewerkt aan de positionering van beide adviesbureaus in de markt.
Resultaat
Nieuw mobiliteitsbeleid bij onder meer ANWB en Saxion Hogescholen.
Groot Schiphol BereikbaarGedragsexpert en mobiliteitsmakelaarGroot Schiphol Bereikbaar en Zuidoost Bereikbaar · 2020 – 2021+
Opgave
Twee drukke gebieden bereikbaar houden: de werkgebieden rond Schiphol en Amsterdam-Zuidoost op evenementdagen.
Aanpak
Rond Schiphol hotels laten samenwerken om shuttleritten te bundelen en mobiliteitshubs ontwikkeld met werkgevers en aanbieders. In Zuidoost gedragsinterventies om bezoekers van Johan Cruijff ArenA, Ziggo Dome en AFAS Live beter te spreiden over de parkeerlocaties.
Gemeente Den HaagProjectleider verkenning mobiliteitshubsGemeente Den Haag · 2020+
Opgave
In groeigebieden CID, Binckhorst en Laakhavens komen veel woningen en banen bij, met weinig ruimte voor de auto.
Aanpak
Verkend waar en hoe mobiliteitshubs kunnen bijdragen, samen met bedrijven, bewonersorganisaties en de verschillende beleidsterreinen binnen de gemeente.
ZuidasProjectmanager MaaS ZuidasGemeente Amsterdam, Zuidas · 2018 – 2019+
Opgave
De Zuidas moest bereikbaar blijven tijdens en na de jarenlange werkzaamheden van Zuidasdok. De gemeente wilde daarvoor een Mobility as a Service-dienst laten ontwikkelen.
Aanpak
Een innovatieve uitvraag, met de eindgebruiker centraal. In de Zuidas Mobility Experiences kregen deelnemers een mobiliteitsbudget tot €1.000 en probeerden ze alle vervoersopties uit, terwijl we hun wensen en drempels ophaalden. Met werkgevers in het gebied als launching customer bouwde ik via sessies commitment op. Daarnaast verantwoordelijk voor de subsidiestromen van Slimmer en Duurzaam, met Hello Zuidas, Green Business Club en BYCS.
Resultaat
De aanbesteding werd in november 2019 afgerond en de dienst ging in oktober 2021 live. Slimmer en Duurzaam leidde tot meer spitsmijden, duurzamer reisgedrag en schonere logistiek.
Metropoolregio AmsterdamSmart Mobility · Mobility as a ServiceMetropoolregio Amsterdam · 2018 – 2019+
Opgave
33 gemeenten, de provincies Noord-Holland en Flevoland en de Vervoerregio Amsterdam wilden kennis over smart mobility delen en initiatieven versnellen.
Aanpak
Namens Amsterdam het Smart Mobility-programma van de MRA mee opgestart, kennis gedeeld uit de landelijke MaaS-pilots en internationale voorbeelden verzameld.
Cover van het rapport Verbieden, verplichten of verleiden? met een olifantenpaadje dwars door een rond grasveld
Publicatie

Verbieden, verplichten of verleiden?

Een onderzoek naar maatregelen om reisgedrag te beïnvloeden

In opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat onderzocht ik hoe reisgedrag ontstaat en met welke maatregelen je het kunt veranderen. Het rapport bevat 57 maatregelen en 13 aanbevelingen voor overheden, zoals: kies doelgroepen, start experimenten en geef gedrag een centrale plek.

Download het rapport (pdf)

Menno van der Linden en Sandra de Geeter (&Morgen) · april 2021

Contact

Benieuwd of ik je kan helpen?

Neem contact met me op, dan denk ik graag meteen met je mee.

Gedragsbeweging · drs. Menno van der Linden
Gijsbrecht van Aemstelstraat 201, 2026 VE Haarlem
KVK 83462910